Phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà những điểm cần biết

Xe điện đang ngày càng phổ biến tại Việt Nam với hàng triệu chiếc xe máy điện và xe đạp điện được sử dụng hàng ngày. Theo báo cáo từ các báo lớn, sự bùng nổ của xe điện đang mang lại nhiều tiện ích, nhưng đi kèm với đó là những rủi ro cháy nổ tiềm ẩn, đặc biệt khi bạn sạc xe điện trong nhà mà không tuân thủ các biện pháp an toàn. Không ít vụ cháy nghiêm trọng đã xảy ra, gây thiệt hại lớn về người và của. Vậy làm sao để phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà một cách hiệu quả? Những thông tin được tổng hợp dưới đây của hochiki-fire.com.vn sẽ giúp bạn có được những kiến thức cần biết để đảm bảo an toàn.

Nhìn vào số liệu từ báo Thanh Niên, chỉ trong quý đầu 2025, TP.HCM đã có hơn 20 vụ cháy xe điện, hầu hết xảy ra khi sạc tại nhà. Báo Lao Động trích dẫn từ Cục Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy rằng, tỷ lệ cháy nổ xe điện tăng 30% so với năm trước, chủ yếu do người dùng không tuân thủ hướng dẫn khi sử dụng xe điện.

Thực trạng cháy nổ xe điện khi sạc tại Việt Nam

Thực tế đã ghi nhận nhiều vụ cháy nổ nghiêm trọng do sạc xe điện không an toàn. Ngày 16/1/2022, một chiếc xe máy điện đang sạc pin trong bãi đậu dưới hầm của một chung cư ở Thủ Đức thì xảy ra cháy lớn rồi lan sang nhiều xe máy khác. Đây chỉ là một trong số nhiều vụ việc tương tự đã xảy ra.

Các chuyên gia từ Hiệp hội PCCC&CNCH Việt Nam đã thực hiện thử nghiệm cho thấy mức độ nguy hiểm: khi pin xe điện cháy gây nổ văng xa 30 mét, cao 15 mét và viên pin cháy nóng hơn 250 độ C. Con số này cho thấy sự tàn phá khủng khiếp mà một vụ cháy pin có thể gây ra.

Nguyên nhân chính gây cháy nổ khi sạc xe điện

Để có thể phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà hiệu quả bạn cần nắm rõ những nguyên nhân gây ra tình trạng cháy nổ khi sạc xe điện. Điều này giúp bạn có thể ngăn chặn các vụ hỏa họa một cách hiệu quả. Dưới đây là những nguyên nhân chính dẫn đến các sự cố nghiêm trọng mà người dùng tuyệt đối không nên xem nhẹ:

Pin lithium-ion và hiện tượng thermal runaway

Đa số xe điện hiện nay sử dụng pin lithium-ion, loại pin có mật độ năng lượng cao nhưng cũng ẩn chứa nhiều rủi ro. Khi bị sử dụng sai cách, pin có thể sinh nhiệt mạnh, gây cháy nổ. Đặc biệt, khi xảy ra hiện tượng thermal runaway (phản ứng nhiệt dây chuyền), nhiệt độ pin có thể vượt ngưỡng 500°C, đủ để đốt cháy mọi vật liệu xung quanh. Trong tình huống này, bình chữa cháy thông thường không hiệu quả, thậm chí nếu dùng nước, nguy cơ nổ càng cao hơn.

Môi trường sạc thiếu an toàn

Nhiều vụ cháy nổ xảy ra vì sạc xe trong không gian kín, thiếu thông gió, hoặc gần các vật dễ bắt lửa như giấy, vải, xăng dầu. Thêm vào đó, nhiệt độ môi trường quá cao cũng khiến quá trình sạc trở nên mất an toàn, làm tăng khả năng chập cháy.

Sạc qua đêm, không giám sát quá trình sạc

Thói quen để xe sạc qua đêm, sạc trong thời gian dài mà không theo dõi là một sai lầm nguy hiểm nhiều người mắc phải. Khi pin bị sạc quá lâu, nó có thể bị sưng phồng, phát nhiệt bất thường, thậm chí bốc cháy khi đạt tới điểm giới hạn.

Dùng thiết bị sạc kém chất lượng

Không ít người lựa chọn bộ sạc giá rẻ, không rõ nguồn gốc nhằm tiết kiệm chi phí, nhưng đây lại là “mồi lửa” cho các sự cố cháy nổ. Các thiết bị sạc trôi nổi thiếu cơ chế bảo vệ như chống quá nhiệt, quá áp, hoặc chập điện. Khi pin bị sạc vượt mức cho phép mà không có kiểm soát, nguy cơ phát hỏa là rất lớn.

Bảng tổng hợp nguyên nhân gây cháy nổ khi sạc xe điện

Các nguyên tắc cơ bản giúp phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà

Dưới đây là những nguyên tắc đơn giản “nguyên tắc 6 không” dễ nhớ và dễ áp dụng giúp phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà hiệu quả

• Không sạc xe trong phòng ngủ hoặc nơi có vật dễ cháy. Vì nếu xảy ra cháy nổ, bạn có thể bị mắc kẹt và không thể thoát kịp thời. Hãy chọn một khu vực thoáng, không chứa đồ dễ cháy như giấy, rơm, hoặc quần áo.
• Không sạc qua đêm nếu không có người trông nom. Đêm là thời điểm dễ xảy ra sự cố vì không có ai giám sát. Nếu phải sạc qua đêm, hãy đảm bảo có người ở gần để theo dõi.
• Không dùng bộ sạc kém chất lượng hay tự chế. Bộ sạc rẻ tiền hoặc tự làm dễ gây quá nhiệt và cháy nổ. Hãy chọn bộ sạc chính hãng, có chứng nhận an toàn.
• Không để ổ cắm, dây dẫn hỏng mà không sửa ngay. Dây điện hỏng hoặc ổ cắm bị rỉ sét có thể gây ngắn mạch và cháy nổ. Kiểm tra và sửa chữa ngay khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.
• Không đặt xe sát tường, sát đồ dễ cháy khi sạc. Để xe cách tường ít nhất 30–50 cm để tản nhiệt hiệu quả và tránh tiếp xúc với vật dễ cháy.
• Không tự thay pin hoặc can thiệp vào hệ thống BMS nếu không phải thợ chuyên. Hệ thống quản lý pin (BMS) rất phức tạp. Nếu thay đổi hoặc sửa chữa sai, có thể dẫn đến cháy nổ. Giao việc này cho chuyên gia.

Những nguyên tắc phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà này được khuyến nghị bởi Cục Cảnh sát PCCC và nhiều cơ quan truyền thông, giúp đảm bảo an toàn cho bạn và gia đình.

Hướng dẫn sạc xe điện an toàn tại nhà

• Lựa chọn vị trí sạc lý tưởng: Chọn đúng nơi để sạc xe không chỉ giúp bảo vệ thiết bị mà còn đảm bảo an toàn cho cả gia đình. Hãy ưu tiên những khu vực thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và không gần các nguồn nhiệt. Sàn nơi đặt sạc nên là bê tông hoặc gạch – tuyệt đối tránh sàn gỗ hay các chất liệu dễ cháy.
• Tránh xa các vật liệu dễ bắt lửa: Giữ khoảng cách tối thiểu 2 mét giữa khu vực sạc và các vật liệu dễ cháy như giấy, vải, xăng, dầu hoặc bình gas. Đây là một nguyên tắc an toàn cơ bản nhưng cực kỳ quan trọng để giảm thiểu rủi ro cháy nổ khi có sự cố.
• Đảm bảo không gian luôn thông thoáng: Không sạc xe trong phòng kín hoàn toàn. Hãy đảm bảo có hệ thống thông gió tự nhiên hoặc quạt hút để duy trì luồng không khí lưu thông, hạn chế tích tụ nhiệt và khí độc nếu xảy ra trục trặc.
• Ưu tiên bộ sạc chính hãng: Chỉ sử dụng bộ sạc đi kèm theo xe hoặc sản phẩm đã được chứng nhận chất lượng rõ ràng. Tránh xa các loại sạc giá rẻ, không rõ nguồn gốc, bởi sự rẻ tiền hôm nay có thể khiến bạn phải trả giá đắt về sau.
• Sạc đúng thời lượng: Thời gian sạc lý tưởng là từ 8 đến 10 tiếng. Khi pin đã đầy, hãy rút sạc để tránh hiện tượng chai pin hoặc nguy cơ quá nhiệt. Dù nhiều dòng xe hiện đại đã trang bị tính năng ngắt sạc tự động, bạn vẫn nên theo dõi quá trình sạc để đảm bảo an toàn tối đa.

Giải pháp phòng cháy hiệu quả cho khu vực sạc xe điện

• Lắp đặt hệ thống báo cháy tự động: Việc đầu tư hệ thống báo cháy tự động tại khu vực sạc xe là một bước đi thông minh giúp bạn phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà. Hệ thống này có khả năng phát hiện khói và sự gia tăng bất thường về nhiệt độ, từ đó phát tín hiệu cảnh báo kịp thời, giúp ngăn chặn sự cố trước khi trở nên nghiêm trọng.
• Trang bị bình chữa cháy chuyên dụng cho pin lithium-ion: Theo kết quả thử nghiệm của VFRA Việt Nam, đám cháy từ pin lithium-ion có thể được khống chế trong vòng 2 phút nếu sử dụng bình chữa cháy gốc nước phù hợp. Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả tối ưu, bạn nên sử dụng loại bình chuyên dụng dành riêng cho đám cháy do pin lithium-ion gây ra – bởi đây là loại cháy có tính chất đặc thù và nguy hiểm cao.
• Dùng vật liệu chống cháy, cách nhiệt cho khu vực sạc: Gia cố khu vực sạc bằng các tấm panel chống cháy hoặc sơn chống cháy sẽ giúp tăng cường khả năng chịu lửa của không gian. Đồng thời, đặt xe trên các bệ cách nhiệt sẽ giúp hạn chế việc truyền nhiệt xuống sàn, giảm nguy cơ lan rộng khi có cháy xảy ra.

Xử lý tình huống cháy pin xe điện

Ngay khi phát hiện cháy pin xe điện, hãy thực hiện theo đúng thứ tự sau để đảm bảo an toàn cho bạn và người xung quanh:

• Ngắt ngay nguồn điện tại cầu dao tổng.
• Báo động khẩn cấp cho mọi người xung quanh.
• Gọi ngay 114 để báo lực lượng cứu hỏa.
• Sử dụng bình chữa cháy phù hợp, nếu có thể.
• Di tản khỏi khu vực nguy hiểm một cách nhanh chóng.

Quy định pháp luật mới về phòng cháy xe điện từ 2025

Bắt đầu từ ngày 1/7/2025, Nghị định 106/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, đưa ra loạt quy định mới nghiêm ngặt nhằm tăng cường an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) đối với xe điện, đặc biệt là khi sạc tại nhà.

Theo nội dung nghị định, hành vi sạc xe điện trong nhà nhưng không đảm bảo an toàn phòng cháy có thể bị phạt từ 40 đến 50 triệu đồng. Cụ thể, Điểm a Khoản 4 và Khoản 6 Điều 12 của Nghị định quy định mức phạt đối với những trường hợp không có giải pháp ngăn cháy tại khu vực sạc điện cho xe điện tập trung trong nhà.

Song song đó, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, cũng sẽ chính thức có hiệu lực từ cùng ngày 1/7/2025. Luật này nhấn mạnh: Chỉ được sử dụng thiết bị sạc xe điện đạt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, và khu vực sạc điện phải có giải pháp phòng cháy chữa cháy phù hợp (theo Điều 24 của Luật).

Những quy định mới này đánh dấu bước chuyển quan trọng trong việc nâng cao ý thức và trách nhiệm của người dân đối với công tác phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà, đặc biệt trong bối cảnh xe điện ngày càng phổ biến và tiềm ẩn nhiều rủi ro cháy nổ nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

FAQs – Câu hỏi liên quan đến phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà

• Có bắt buộc phải có giải pháp ngăn cháy khi sạc xe điện tại nhà không? Có, theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, việc sạc xe điện tại nhà mà không có giải pháp ngăn cháy có thể bị phạt từ 40-50 triệu đồng. Đây là yêu cầu bắt buộc về mặt pháp lý.
• Pin Lithium-ion cháy có dập được bằng nước không? Không được dùng nước để dập cháy pin Lithium-ion. Nước có thể gây ra phản ứng hóa học dữ dội, làm ngọn lửa bùng lên mạnh hơn và gây nổ. Bạn nên sử dụng bình chữa cháy điện chuyên dụng hoặc dùng cát để dập lửa. Tuy nhiên, tốt nhất là gọi ngay cho lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH.
• Phải làm gì khi pin xe điện bị phồng? Pin bị phồng là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm của việc pin bị chai, quá nhiệt hoặc lỗi sản xuất. Bạn phải ngừng sạc và ngừng sử dụng ngay lập tức. Hãy mang pin đến trung tâm bảo hành chính hãng để được kiểm tra và thay thế. Tuyệt đối không tự ý xử lý tại nhà.
• Làm thế nào để biết bộ sạc của tôi có đang hoạt động bình thường không? Kiểm tra bộ sạc định kỳ để phát hiện các dấu hiệu bất thường như nóng quá mức, tiếng ồn lạ, hoặc mùi khét. Nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào này, hãy ngừng sử dụng và thay thế bộ sạc ngay lập tức.

Việc sạc xe điện trong nhà tiềm ẩn nhiều nguy cơ cháy nổ nếu không tuân thủ quy định phòng cháy chữa cháy. Từ khung pháp lý mới nghiêm ngặt đến kinh nghiệm thực tiễn đều khẳng định tầm quan trọng của việc lựa chọn thiết bị chất lượng, thiết kế khu vực sạc an toàn, có biện pháp phòng cháy và chữa cháy phù hợp. Mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức, thực hiện nghiêm túc các quy định phòng cháy khi sạc xe điện trong nhà để bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản cho bản thân và cộng đồng.